Ngăn ngừa tội phạm - Crime prevention

An toàn Cá nhân

Chuẩn bị kế hoạch

  • Soạn một danh sách gồm số điện thoại của các người mà bạn có thể gọi trong truờng hợp khẩn cấp. Để một điện thoại gần giường ngủ của bạn.
  • Nhờ láng giềng giúp bạn. Ví dụ, nhờ láng giềng lấy thư dùm bạn khi bạn vắng nhà lâu.
  • Xem xét mua một vật báo động cá nhân mà bạn có thể sử dụng trong trường hợp khẩn cấp.
  • Xem xét việc gắn một chuông báo động an ninh được theo dõi ở nhà bạn.
  • Đừng để bị gạt
  • Nếu có một người lạ đến nhà bạn và xin gọi nhờ điện thoại, hay đề nghị bạn sẽ gọi điện thoại giùm. Họ không cần phải bước vào trong nhà bạn và bạn không cần phải mở cửa.
  • Đừng giao dịch với những người lạ đến trước cửa nhà bạn hay gọi điện thoại cho bạn.
  • Đừng bàn cãi tài chính của bạn với những người lạ hay đưa các chi tiết về ngân hàng hay thẻ tín dụng (credit card) của bạn qua điện thoại.
  • Hỏi giá nhiều nơi trước khi thuê những người làm dịch vụ (như thợ xây, thợ sữa ống cống, thợ điện v.v.) hoặc nhờ bạn bè chỉ dẫn.
  • Nếu bạn nghĩ rằng một người nào đó đang thử lừa gạt bạn, hãy tiếp xúc với Cảnh sát.

Lời khuyên về an ninh tổng quát

  • Đừng để nhiều tiền mặt đồ trang sức ở nhà.
  • Đừng bao giờ công nhận mình ở nhà một mình.
  • Gắn một lổ dòm có trường nhìn lớn ở cửa lớn nhà bạn.
  • Gắn dây xích an toàn ờ phía trong các cửa lớn mở ra sân.
  • Nếu bạn nhận một cú điện thoại gọi sai số, đừng bao giờ cho biết tên và địa chỉ của mình.
  • Hỏi xin một danh sách kiểm tra an ninh từ Neighbourhood Support Contact (Giúp đỡ Láng giềng).

Lái xe ở New Zealand

Tất cả mọi người lái xe trên đường lộ ở New Zealand phải có bằng lái xe hợp lệ. Ở New Zealand người ta lái xe ở bên trái của đường lộ. Giới hạn vận tốc là 50 cây số một giờ ở hầu hết các đường phố/ngoại ô và 100 cây số một giờ ở hầu hết các đường khác. Dọc đường có dựng những cột mang bảng chỉ khi nào phải thay đổi giới hạn vận tốc. Ban có thể bị phạt hay bị rút bằng lái xe vì vượt quá giới hạn vận tốc. Nếu bạn hiện có bằng lái xe của nước ngoài hay giấy phép lái xe quốc tế bạn có thể lái trong một năm kể từ ngày bạn đến New Zealand. Nếu bạn không có bằng lái xe nước ngoài hay giấy phép lái xe quốc tế bạn không thể lái. Bạn phải Apply for a New Zealand driver licence (Xin bằng lái xe New Zealand). Nếu bạn bị Cảnh sát bắt gặp lái xe không có bằng lái xe hợp lệ, bạn sẽ được lệnh trả tiền phạt và bạn vẫn không thể lái xe cho đến khi nào bạn có bằng lái xe thích hợp. Bạn không thể xin được bằng lái xe từ sở cảnh sát. Để xin bằng lái xe New Zealand, bạn có thể gọi điện thoại cho Land Transport New Zealand (Sở Giao thông Đường bộ New Zealand) ở 0800 822 422 hay tiếp xúc với driver licensing agent (Đại lý cấp bằng lái xe) gần nhà bạn nhất. Xem thêm: Driving information for visitors and new residents (Thông tin về việc lái xe cho du khách và dân thường trú mới của Sở Giao thông Đường bộ New Zealand).  

Nếu bạn là nạn nhân của một tội phạm hay một vụ đụng xe

  • Cảnh sát New Zealand chịu trách nhiệm điều tra tội phạm và các vụ đụng xe, và bảo vệ dân chúng an toàn.
  • Nếu bạn thấy một tội phạm hay một vụ đụng xe xảy ra, hay nếu bạn là nạn nhân của một tội phạm, xin vui lòng gọi điện thoại cho Cảnh sát để báo cáo và yêu cầu giúp đỡ. Rất quan trọng để báo cáo với cảnh sát ngay khi có thể.
  • Trong truờng hợp khẩn cấp, hãy điện thoại cho Cảnh sát bằng cách bấm 111.
  • Trong nhiều truờng hợp, Cảnh sát muốn đến xem nơi xảy ra tội phạm (hiện truờng tội phạm).
  • Trong truờng hợp không khẩn cấp, Cảnh sát có thể yêu cầu bạn đến sở cảnh sát dể làm một báo cáo chính thức.
  • Cảnh sát có thể muốn nói chuyện với bạn về tội phạm và thu thập thông tin và bằng chứng để tóm kẻ phạm tội và, nếu có lý do chính đáng, sẽ bắt giữ họ.
  • Cảnh Sát New Zealand bắt bọn phạm tội và giải quyết các tội phạm rất giỏi.
  • Nếu bạn có thấy một người đang phạm tội hay gây ra vụ đụng xe, bạn có thể giúp đỡ Cảnh sát bằng cách nói cho họ biết kẻ ấy trông thế nào. Điều này được gọi là một mô tả tốt.
  • Victim Support (Ủng Hộ Nạn Nhân) là một tổ chức làm việc sát cánh với Cảnh sát để giúp đỡ và ủng hộ bạn sau một vụ đụng xe hay một tội phạm đã xảy ra.
  • Tổ chức Ủng hộ Nạn Nhân có thể giúp bạn với bất cứ câu hỏi nào hay những lo ngại nào bạn có thể có vì bạn là một nạn nhân hay là một người chứng kiến sự việc.
  • Nếu một người phạm tội hay gây ra vụ đụng xe bị bắt, người ấy có thể phải ra tòa.
  • Bạn cũng có thể phải ra tòa làm chứng và giải thích người đó đã làm gì bạn. Court Victim Advisers (Cố vấn các Nạn nhân ở Tòa) có thể giúp bạn thông tin về các thủ tục pháp lý của tòa án.
  • Ở New Zealand tất cả nạn nhân đều có những quyền, bao gồm quyền được đối xử lịch sự và ưu ái. Victims' Rights Act 2002 (Đạo luật về quyền các nạn nhân năm 2002) quy định bạn có quyền gì với tư cách là nạn nhân.

Bạo lực trong nhà - gia đình

  • Ở New Zealand, bạo lực trong nhà/gia đình là tội ác. Cảnh sát xem nó rất nghiêm trọng.
  • Bất cứ ai xúc phạm về thể chất, tình dục, tâm lý cho nguời khác là làm trái luật pháp.
  • Những ví dụ về bạo lực trong nhà gồm có đấm hay đá một người trong gia đình; gây thiệt hại tài sản để làm môt người khổ đau; ra sức điều khiển cuộc đời của một người bằng cách thường xuyên làm nhục họ; ức hiếp, có hành vi dâm ô; điều khiển tiền bạc, thời gian, xe cộ hay tiếp xúc với bạn bè của một người để chứng tỏ có quyền lực trên họ.
  • Loại bạo lực gia đình thường hay gặp nhất mà Cảnh sát được báo cáo là bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em. Khoảng 85% nạn nhân báo cáo với Cảnh sát là phụ nữ.
  • Cảnh sát công nhận sự thiệt hại nghiệm trọng mà bạo lực gia đình gây ra cho trẻ em, là những kẻ chứng kiến hay nghe bạo lực gia đình. Cảnh sát cũng sẽ làm hết sức mình để giúp bảo vệ trẻ em khỏi bị thiệt hại.
  • Nếu bạn hay một người trong gia đình sắp bị bạo lực trong nhà hãy điện thoại cho Cảnh sát ở 111.
  • Nếu bạo lực gia đình đang xảy ra trong nhà bạn, bạn nên nói chuyện này với môt người mà bạn tin cậy. Gọi điện thoại cho một người bạn, một người trong gia đình hay một trong những nhóm được nêu ra dưới đây. Nếu bạn không biết nói với ai, hãy gọi Cảnh sát.
  • Những người khổ đau vì bạo lực gia đình có thể nộp đơn xin một protection order (Trát bảo vệ). Bạn nên hỏi ý kiến một luật sư hay một trong những nhóm ủng hộ được nêu ra dưới đây.
  • Các trát bảo vệ do Toà Án Gia Đình (Family Court) cấp phát và nó cung cấp sự bảo vệ về luật pháp đối với bạo lực gia đình cho người xin nó và con cái họ.
  • Một trát bảo vệ ghi tên người xúc phạm và giải thích rõ ràng họ có thể làm gì và không thể làm gì. Chẳng hạn, một trát bảo vệ có thể nói rằng người ấy không được gây thiệt hại hay đe dọa gây thiệt hại tài sản.
  • Trong những truờng hợp bình thường, một trát bảo vệ tạm thời có thể được cấp cùng ngày hay trong vòng vài ngày sau khi bạn nạp đơn xin.
  • Một trát bảo vệ có thể giúp bảo vệ nhà cửa và tài sản của bạn.
  • Nếu người ấy không tuân theo trát bảo vệ thì Cảnh sát có thể bắt giữ họ. Người ấy sẽ ra District Court (Tòa Án Tỉnh) và có thể được lệnh nộp phạt (tiền) hay có thể vào tù.
  • Tìm hiểu thêm về Protection Orders and the Domestic Violence Act (Các Trát Bảo Vệ và Đạo Luật về Bạo Lực Trong Nhà).
  • Ở New Zealand, có những đạo luật rõ ràng về bạo lực trong nhà. Muốn biết thêm thông tin về các luật này hãy bắt đầu bằng cách đọc Domestic Violence Act 1995 (Đạo Luật về Bạo Lực Trong Nhà năm 1995) hay xem Family Court website (Thông Tin Trên Mạng về Toà Án Gia Đình).
  • Những cơ quan khác có thể giúp bạn gồm có:

Săn sóc con cái ở New Zealand

  • Luật của New Zealand quy định rằng tất cả trẻ em và thanh thiếu niên có quyền hưởng an toàn và được săn sóc.
  • Điều quan trọng là bạn săn sóc con cái để chúng được an toàn và không trở thành nạn nhân của tội phạm hay dính líu vào tội phạm.
  • Ở New Zealand, trẻ em dưới 14 tuổi phải luôn luôn có người trông coi vì an ninh của chúng. Đừng bao giờ để một đứa trẻ dưới 14 tuổi ở nhà hay ngồi trong xe hơi một mình.
  • Khi ở trong xe hơi, trẻ dưới 7 tuổi phải được nịt vào safety seat (ghế an toàn) đặc biệt thích hợp với tuổi, kích cỡ và trọng lượng của trẻ.
  • Nếu bạn sắp đi ra ngoài, hãy nhờ một người trong gia đình hay bạn bè - một người bạn tin cậy - để trông coi con bạn. Nếu bạn nhờ một người trông coi con bạn khi bạn đi làm việc hay xa nhà, người đó phải 14 tuổi hay lớn hơn.
  • Hãy bảo đảm con bạn luôn luôn có thể tiếp xúc với bạn hay với một người đáng tin. Chẳng hạn bảo đảm chúng biết số điện thoại chỗ làm và số điện thoại di động của bạn.
  • Nếu bạn nghĩ rằng con bạn là nạn nhân của một tội phạm hay có dính líu vào tội phạm, bạn hãy nói chuyện với Cảnh sát.
  • Có những Cảnh sát viên đặt biệt gọi là “Youth Aid Officers” (Cảnh Sát Giúp Thanh Thiếu Niên) đối phó với thanh thiếu niên dính líu vào các tội phạm. Họ có thể giúp bạn xem xét các cách tốt nhất để giữ con cái bạn an toàn.
  • Cảnh Sát New Zealand cũng có các School Community Officers (Cảnh Sát Viên Lo về Giáo Dục Tuổi Trẻ) làm việc với các giáo viên ở truờng học để giúp dạy thanh thiếu niên về việc giữ an toàn.
  • Bạn có thể nói với trường của bạn về điều họ dạy để giữ trẻ em an toàn.
  • Trong những ngày nghỉ, cố gắng cho trẻ tham gia vào các trò thể thao và các sinh họat khác. Nhiều nhóm cộng đồng có những chương trình dành cho ngày nghỉ để giữ thanh thiếu niên bận rộn và vui chơi trong các ngày nghỉ học.
  • Thanh thiếu niên bận rộn với thể thao hay các sinh họat bổ ích khác sẽ ít có cơ hội dính líu vào tội phạm.

Xâm nhập bất hợp pháp

  • Xâp nhập bất hợp pháp là đi vào nhà riêng hay chỗ làm việc của một người mà không được phép.
  • Xâm nhập bất hợp pháp là một tội phạm.
  • Nếu một người đang xâm nhập bất hợp pháp, họ có thể được yêu cầu rời chỗ ấy hoặc có thể nhận một trespass notice (Thông báo về việc xâm nhập bất hợp pháp).
  • Bất cứ ai cũng có thể nhận một thông báo về xâm nhập bất hợp pháp, kể cả trẻ em. Chẳng hạn nếu một người ăn cắp một cái gì từ một cửa tiệm, chủ tiệm có thể cho người ấy một thông báo về xâm nhập bất hợp pháp.
  • Thông báo về việc xâm nhập bất hợp pháp là một yêu cầu chính thức không được bước vào một bất động sản.
  • Nếu một người không tuân theo thông báo xâm nhập bất hợp pháp và cứ đi vào một bất động sản, khi ấy Cảnh sát được gọi đến và họ sẽ bắt người này rời khỏi chỗ ấy.
  • Cảnh sát có thể bắt giữ một người vì xâm nhập bất hợp pháp.
  • Một người có thể bị phạt đến $1000 hoặc ở tù đến 3 tháng vì tội xâm nhập bất hợp pháp.
  • Thông báo về xâm nhập bất hợp pháp có thể ngăn cản một người đi vào một bất động sản lâu đến 2 năm.

Bắt cóc và gây áp lực tống tiền

Bắt cóc, gây áp lực hay toan tính bắt cóc hay tống tiền được xem là những tội nặng ở New Zealand. Bắt cóc là giữ một người một cách bất hợp pháp mà không có sự đồng ý của người ấy. Gây áp lực là dùng lời đe dọa để cướp tài sản (kể cả tiền bạc) hay bắt buộc một nạn nhân cư xử theo một cách đặc biệt. Đây là những tội nặng ở New Zealand có thể bị phạt tù đến 14 năm. Hơn 70% vụ bắt cóc hay gây áp lực tống tiền được báo cáo với cảnh sát ở New Zealand đều có kết quả là các kẻ phạm tội bị truy tố.

Tội phạm do căm ghét và tư thù

Cảnh sát New Zealand và nhân dân New Zealand nói chung không dung túng những tội phạm dựa trên chủng tộc của một người. Những tội phạm này còn được gọi là tội phạm do “căm ghét” hay “tư thù”. Nơi nào những tội phạm như thế được báo cáo với Cảnh sát, chúng sẽ được điều tra rất mạnh mẽ. Cảnh sát làm việc sát cánh với các đại diện của các cộng đồng chủng tộc và các tổ chức như Human Rights Commission (Uỷ Ban Bảo Vệ Nhân Quyền) để bảo vệ quyền lợi và tự do của tất cả các cộng đồng ở New Zealand. Nếu bạn biết có một xúc phạm hay bạo lực do phân biệt chủng tộc với các người trong gia đình hay cộng đồng của bạn, bạn nên báo cáo nó.

Lừa gạt về di trú

Bạn có quyền chọn một đại lý hay đại diện di trú và bạn chịu trách nhiệm về bất cứ giấy tờ nào mà đại lý hay đại diện của bạn cung cấp cho Sở Di Trú (Immigration Service). Việc cung cấp dấu thị thực (visa), giấy phép và các giấy tờ khác giả mạo là lừa gạt và Cảnh sát đối xử điều này nghiêm trọng. Nếu bạn nghĩ rằng một người nào đó cố ý cho bạn thông tin giả về di trú và bạn đã trả tiền cho họ, thì bạn nên báo cáo điều này với Cảnh sát và New Zealand Immigration Service (Sở Di Trú New Zealand).

Lừa gạt về tài chính

Để tránh khỏi bị gạt hay bị lừa đảo làm bạn mất tiền, Cảnh sát khuyên bạn giao dịch với những sở tài chính được kính trọng và có tiếng tăm khi mượn hay đầu tư tiền bạc. Giữ thẻ tín dụng (credit card), thẻ rút tiền ở máy (cash machine card) và các số chứng minh ở một chỗ an toàn. Đừng đưa những số chứng minh này (số pin = PIN) cho bất cứ ai. Luôn luôn hỏi giấy chứng minh khi một người muốn trả bạn tiền mua hàng hay dịch vụ bằng chi phiếu. Nếu bạn nghĩ một người hay một công ty tài chính nào đang lừa gạt bạn, hãy tiếp xúc với Cảnh sát. Đọc thêm ở Cheque Fraud (Lừa gạt về chi phiếu) hay Credit Card Fraud (Lừa gạt về thẻ tín dụng).

Phải làm gì...

Nếu bạn là nạn nhân của một vụ trộm

  • Nếu bạn về nhà và thấy nhà bạn bị trộm vào và bạn nghĩ tên trộm có lẽ vẫn còn ở trong nhà, thì đừng có vào nhà. Tiếp xúc với Cảnh sát ngay lập tức bằng cách điện thoại 111 từ một điện thoại khác. Xem How to Report a Crime (Báo cáo một tội phạm như thế nào).
  • Nếu bạn nghĩ tên trộm đã rời khỏi nhà bạn, thì điện thoại hay đến sở cảnh sát gần nhất để báo cáo vụ trộm.
  • Khi bạn đến sở cảnh sát để báo cáo vụ trộm bạn nên nhận giấy xác nhận báo cáo của bạn. Giấy này gọi là ‘Complaint Acknowledgement Form’ (Đơn công nhận khiếu nại). Đơn gồm có số hồ sơ và tên của cảnh sát viên đối phó đơn khiếu nại của bạn.
  • Đừng đụng hay di chuyển bất cứ cái gì trong nhà bạn mà tên trộm có lẽ đã đụng vào hay di chuyển vì Cảnh sát có thể cần những thứ này để làm bằng chứng. Chẳng hạn, Cảnh sát sẽ muốn tìm các dấu tay mà tên trộm để lại.
  • Nếu bạn có bảo hiểm nhà và đồ đạc trong nhà bạn nên nói với công ty bảo hiểm của bạn rằng bạn vừa bị mất trộm.
  • Bạn sẽ cần số hồ sơ cảnh sát khi đòi bảo hiểm sau khi bi trộm.
  • Những mắt nối (links) sau đây sẽ cho bạn biết nhiều thông tin về nhà bị trộm ở New Zealand và cách giúp ngăn ngừa nhà bị trộm:

Nếu bạn ở trong một vụ đụng xe

  • Nếu bạn có liên can đến một vụ đụng xe, điều quan trọng là bạn hãy cố gắng giữ bình tĩnh.
  • Bạn phải ngừng lại để xem có ai bị thương hay có tài sản nào bị thiệt hại.
  • Nếu có người bị thương, hãy điện thoại 111 và hỏi Cảnh sát và xe cứu thương giúp đỡ. Nếu bạn không thể điện thoại cầu cứu, thì nhờ một người nào đó điện thoại giùm bạn. Cảnh sát sẽ tìm ra ai chịu trách nhiệm gây ra đụng xe.
  • Cảnh sát có thể bắt giữ một người nếu họ gây ra vụ đụng xe vì vi phạm luật lái xe của New Zealand.
  • Trong một số truờng hợp đụng xe ít nặng nề khi không có ai bị thương, Cảnh sát có lẽ không đến chỗ đụng xe. Nhưng bạn vẫn phải báo cáo với Cảnh sát.
  • Nếu bạn ở trong vụ đụng xe, thì theo luật, bạn phải báo cáo với Cảnh sát trong vòng 24 giờ sau khi đụng xe.
  • Nếu bạn có bảo hiểm xe cộ bạn nên nói với công ty bảo hiểm rằng bạn đã ở trong một vụ đụng xe.
  • Bạn sẽ cần số hồ sơ cảnh sát khi bạn đòi bảo hiểm sau khi đụng xe. Đưa tên và địa chỉ của bạn cho người lái bất cứ xe nào bị thiệt hại hay chủ của bất cứ tài sản nào bị thiệt hại.
  • Nếu những người lái xe khác cũng bị dính líu trong vụ đụng xe, cố gắng tìm hiểu xem họ có bảo hiểm hay không và công ty nào họ bảo hiểm. Nếu bạn không thể lái xe bạn sau khi đụng xe thì bạn nên bảo vệ nó khỏi bị mất mát hay thiệt hại hơn. Chẳng hạn, di chuyển xe vào bên đường và khóa xe lại.

Nếu bạn đang lái xe

  • Cảnh Sát New Zealand chịu trách nhiệm về việc bảo đảm người lái xe phải tuân theo các luật lái xe của New Zealand.
  • Nếu một người nào vi phạm các luật lái xe này họ có thể bị rút bằng lái hay xe họ bị tịch thu. Họ cũng có thể vào tù.
  • Bạn phải ít nhất 16 tuổi và có bằng lái xe để lái ở New Zealand.
  • Bạn cần một motorcycle licence (bằng lái xe gắn máy) đặt biệt để lái xe gắn máy.
  • Luôn luôn đem theo driver licence (bằng lái xe) khi lái xe.
  • Xe của bạn phải có warrant of fitness (WoF) (Giấy bảo đảm xe chạy tốt) và registration (Giấy đăng ký xe).
  • Bạn phải học Road Code (Luật đi đường), nó giải thích các luật lái xe ở New Zealand.
  • Khi ở trong xe, trẻ em dưới 7 tuổi phải ngồi trong safety seat (ghế an toàn) được chấp nhận tùy theo tuổi, độ lớn và trọng lượng của trẻ.
  • Ở New Zealand, bạn không được lái xe sau khi uống rượu. Bạn không được lái nhanh và phải luôn luôn cài dây an toàn.
  • Mỗi người trong xe cũng phải cài dây an toàn. Kể cả những người ngồi ghế sau.

Nếu bạn bị đe dọa phải đưa tiền hay tài sản:

  • Nếu có ai đe dọa hay làm bạn sợ hãi để lấy tiền hay tài sản của bạn hay bắt bạn cư xử theo một cách đặc biệt, hãy điện thoại cho Cảnh sát bấm 111.
  • Nếu có ai đe dọa hay toan tính bắt cóc bạn, hãy điện thoại cảnh sát bấm 111.
  • Cảnh sát xem đây là một tội nặng và có thành tích giải quyết nó rất tốt.